TASARIM DİSİPLİNLER ARASINDA HEM KÖPRÜ HEM DE BÜTÜNLÜKTÜR
Tasarım kavramı birbirinden çeşitli yöntemler ile birbirinden farklı algılanabilir yapılara sahip biçimlerden oluşur. Hayat içerisinde ise bu biçimler bir araya geldiklerinde bir anlam oluşturur. Peki bir tasarım tek başına ne olduğunun veya bir tasarımcı tek başına ne oldurduğunun ne kadar farkındadır?
Disiplinler Arası Tasarım
Ne Anlama Gelir?

Disiplinler Arası Tasarım kavramını anlamak için öncelikle kelimeleri anlamlarına bölmek yarar sağlar. Disiplin kelimesi; “bilimde, öğretim konusu olan ya da olabilecek bilgilerin tümü.” anlamına gelmektedir. Mesleki disiplin olarak konuya baktığımızda ise; – bahsi geçen mesleğin, meslek argümanlarının sağlanacak yetkinliğe sahip bilgiye sahip olunması – denebilir. Disiplinler arası dediğimiz zaman ise birbirleri ile alakalı mesleki disiplinlerin arasında bulunan bağlantı anlamında kullanılır. Disiplinler Arası Tasarım ise tasarım kavramlarının birbirleri ile ilişkisinde ki tasarım bağıdır.

…Bir grafik tasarlanırken ürün, ürün tasarlanırken mekan, mekan tasarlanırken mimari yapıya uygunluk sağlanır. Peki bu uyum nereden geliyor?

Hayatta her şeyin birbirinden farklı olduğu bir yanılgıdır. Bence tasarımda öyle.. Nasıl ki hayatta her şey bir ve bütünse, tasarım algısında da her şey bir ve bütündür. Bu bütünlük tüm tasarım disiplinlerini kapsayan çok geniş bir perspektife sahiptir. Her tasarım kavramının kendi yapısına münhasır detayları işlense de hepsini birbirine bağlayan ortak paylar da vardır ve belirli zamanlarda tüm tasarım disiplinleri bu ortak paydan beslenir. Bunlar bazen “doğadan ilham almak” da olabilir, bir ürünün nasıl kullanılacağını belirten sınırlamalarını koyacak kuralları belirlemekte. Bunlar aslında tasarıma yön verdiren tasarımcının yaratım sürecinde ortak beslendiği algıdandır.

Disiplinler Arası Tasarım

Artık bu makalede yer vermek istediğim asıl konuya gelebiliriz. Tasarımın ve tasarımcıların ortak beslendiği yapılar bir kenara dursun burada değinmek istediğim konu farklı tasarım disiplinlerinin birbirleri ile ilişkisinde verdiği destek faktörleri. Hayatımda bir çok farklı alanlarda tasarımları hayata geçirmek için fırsatlar buldum. Bunların içerisinde; Grafik Tasarımı, Web Tasarımı, Mobilya Tasarımı, Karakter & Maskot Tasarımı, Video & Animasyon Tasarımı, Ambalaj Tasarımı, Tablo Tasarımı, Ürün Tasarımı gibi bir çok tasarım alanında işler gerçekleştirdim. Bu süreçleri gelen talep doğrultusunda önce öğreniyor sonra uyguluyordum ve öğrendikçe gördüm ki tasarımların birbirleri ile ilişki kurdukları alanlar var. Bunları yaparken ilk fark ettiğim an ise fakülte de aldığım dönem projesi dersiydi. Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü Kurucusu; Değerli Hocamız Prof. Dr. Önder Küçükerman’ın Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinde kendisinden dönem projesi aldığım yıllarda bir anısından bahsetmişti. Hatırımda kaldığı kadarıyla; geçmiş dönem Türkiye’sinde otomobiller için benzin miktarı ülkede sıkıntılı bir hal almış ve halkın kamyonlarda dizel seçenek olduğunu ciddi oranda bilmemesi üzerine kamyonların kapılarına “dizeldir” ibaresi yazılarak İstanbul’u bir uçtan bir uca dolaşmasını istemişti hocamız. Kamyon döndüğünde ise söylediğine göre 10 – 12 araba bu kamyonlardan almaya gelmiş olduğunu söylemişti. Ben ise o an şunu düşündüm. Çözüm.. Bu yapılan eylem bir çözümdü. Yapılan tasarım grafikti, fikir ise reklamcılık, ancak hocamız Endüstri Ürünleri Tasarımcısıydı.. işte o zaman “tasarımın dönemin ihtiyaçları ve algısının ışığında çözüme götüren unsurlardı” benim için.

O günden sonra Grafik Tasarımcı, Web Tasarımcı, Endüstriyel Tasarımcı gibi kavramların başına sadece “Tasarımcı” diye bir yapı oluştu benim için. Bu tasarımcı ibaresi; bir çok alternatif tasarım unsurlarını ve uygulama biçimlerinde bilgi sahibi olup, ihtiyaca göre çözümü tüm tasarım alanlarından faydalanarak çözen kişi anlamına gelmişti. Biraz reklamcı, biraz grafiker, biraz metin yazarı ama yine de en üstte Endüstriyel Tasarımcıydı.. O günden sonra gerçekleştirdiğim her tasarım kavramında diğerleri ile olan ilişkisini gözlemledim. Bir tasarımı yaparken diğer hangi tasarım disiplinlerinden etkileşime giriyor veya girebiliyordum ve etkileşime girdiğim disiplinin başka disiplinlerden hangileri ile etkileşebiliyor böylece başta gerçekleştirdiğim tasarım dolaylı yoldan bile olsa ya da  alakasız görünse de etki sağlayabilecek diğer tasarım disiplinlerinden ne kadar benzeşiyor bunları gözlemliyordum.

Böylece “Disiplinler Arası Tasarım” kavramını gözlemlemeye başladım. Bir sehpa tasarlarken bir iç mimar veya bir grafik tasarımcı gibi düşündüğünde sonuç ne olur? ya da bir etiket tasarlarken bir endüstriyel tasarımcı gibi düşünürsen? O zaman öyle tasarımlar ortaya çıkmaya başladı ki.. Bu tasarımlar şöyle güzel, böyle inanılmaz diyemem, tasarım ciddi göreceli bir kavramdır ama şunu söyleyebilirim; inanılmaz çözümler ortaya çıktı. Bence gerçek bir tasarımcı hem birden fazla tasarım disipline sahip olmalı, hem de her bir tasarım disiplinin ihtiyacı olan program bilgisine, sektör bilgisine, algısına ve ihtiyaçlarına varana kadar sahip olmalı..